Đêm 1/5, một phụ nữ mang thai 29 tuần được đưa đến phòng khám sản khoa ở thành phố Cheongju, tỉnh Bắc Chungcheong, do bị xuất huyết. Khi tim thai bất ngờ giảm mạnh, cơ sở này lập tức gọi 119, số điện thoại tiếp nhận các ca cấp cứu tại Hàn Quốc, đề nghị chuyển bệnh nhân lên tuyến trên.

Cuộc chạy đua với thời gian biến thành hành trình tìm nơi tiếp nhận. 6 bệnh viện lần lượt từ chối với lý do thiếu bác sĩ chuyên môn và hạn chế về khả năng điều trị. Khoảng ba giờ rưỡi kể từ cuộc gọi đầu tiên, một trực thăng xuất hiện để đưa sản phụ đến Bệnh viện Đại học Donga ở thành phố Busan cách đó 280 km. Khi đến nơi, em bé đã tử vong.

Sự việc gây chấn động dư luận Hàn Quốc, phơi bày những lỗ hổng trong hệ thống chăm sóc thai sản khẩn cấp tại một trong những nền kinh tế hàng đầu châu Á.

"Tôi cảm thấy trách nhiệm đè nặng lên vai mình", Bộ trưởng Y tế Hàn Quốc Jeong Eun-kyeong nói, cam kết có biện pháp để những sự việc tương tự không tái diễn.

'Lang thang y tế'

Sự việc ở Cheongju không phải trường hợp cá biệt. Những năm gần đây, Hàn Quốc ngày càng nhắc nhiều tới "lang thang y tế", chỉ tình trạng bệnh nhân bị bệnh viện từ chối và phải liên hệ nhiều nơi mới tìm được cơ sở tiếp nhận. Tình trạng này đang để lại những hậu quả nặng nề ở khoa sản.

Cùng ngày 1/5, một phụ nữ ngoài 40 tuổi mang thai 26 tuần, bị tăng huyết áp nghiêm trọng, đã phải di chuyển gần 300 km từ thành phố Sejong tới Busan sau khi 52 bệnh viện từ chối tiếp nhận. Hành trình kéo dài khoảng 6 giờ bằng xe cứu thương.

Hồi tháng 2, tại thành phố Daegu, một phụ nữ mang thai song sinh có dấu hiệu sinh non bị 7 bệnh viện địa phương từ chối trước khi được chuyển tới một bệnh viện gần Seoul, cách hơn 230 km. Ca mổ cấp cứu giúp hai em bé chào đời, nhưng chỉ một trẻ sống sót. Em bé còn lại đã tử vong ngay sau sinh.

Theo Korea Herald, những câu chuyện này phản ánh những trục trặc mang tính hệ thống trong cách vận hành mạng lưới cấp cứu.

Một trong những nút thắt nằm ở cơ chế tiếp nhận bệnh nhân. Tại Hàn Quốc, xe cứu thương không thể tự đưa bệnh nhân vào khoa cấp cứu nếu chưa có xác nhận đồng ý tiếp nhận từ bệnh viện, buộc lực lượng 119 phải liên hệ từng cơ sở. Khi nhiều bệnh viện từ chối, "thời gian vàng" để xử lý các ca khẩn cấp cũng trôi qua.

"Hệ thống chuyển viện cấp cứu chỉ tồn tại trên danh nghĩa", nghị sĩ Lee Joo-young nói, đồng thời chỉ trích cơ chế hiện nay là gần như không vận hành hiệu quả. "Cơ chế điều phối giữa các địa phương không hoạt động, khiến bệnh nhân nhiều lần rơi vào cảnh phải tiếp tục tìm kiếm nơi tiếp nhận phù hợp".

Ông Lee thêm rằng nếu không tái cơ cấu toàn diện sự phân chia trách nhiệm giữa Cơ quan Cứu hỏa Quốc gia và Bộ Y tế Hàn Quốc, những sự việc tương tự sẽ còn tiếp diễn.

Những lỗ hổng sản khoa

Những ca sinh nguy cơ cao không chỉ cần bác sĩ sản khoa có chuyên môn cao, mà còn đòi hỏi hệ thống chăm sóc tích cực cho trẻ sơ sinh, đặc biệt là các giường hồi sức tích cực trẻ em (NICU). Nguồn lực này chủ yếu tập trung ở Seoul và một số đô thị lớn, trong khi nhiều địa phương thiếu cả nhân lực lẫn hạ tầng.

Tính trên toàn quốc, tỷ lệ bác sĩ sản khoa trên mỗi 1.000 phụ nữ ở Hàn Quốc là 0,24, tức là trung bình một bác sĩ phải phụ trách hơn 4.000 người. Ở nhiều khu vực như Bắc Gyeongsang hay Nam Chungcheong, tỷ lệ này còn thấp hơn bình quân, khiến nhiều sản phụ khó tìm được bệnh viện đủ năng lực tại địa phương.

Trong khi đó, áp lực lên hệ thống y tế Hàn Quốc ngày một lớn. Tỷ lệ mang thai ở độ tuổi cao hơn tăng lên, số ca đa thai nhiều hơn kéo theo nhu cầu điều trị thai kỳ nguy cơ cao cũng gia tăng.

"Các ca mang thai nguy cơ cao đang ngày càng nhiều, trong khi nguồn cung bác sĩ chuyên khoa vẫn không theo kịp", Bộ trưởng Jeong thừa nhận sau cuộc họp khẩn với giới chuyên môn.

Bên cạnh thiếu hụt nhân lực là xu hướng né tránh rủi ro. Sản khoa là lĩnh vực có thể xảy ra tai biến bất ngờ, ngay cả khi quy trình chuyên môn được thực hiện đầy đủ. Nhưng tại Hàn Quốc, nếu kết cục xấu xảy ra, bác sĩ không chỉ chịu áp lực nghề nghiệp mà còn có nguy cơ bị điều tra hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Điều này dẫn tới xu hướng mà giới chuyên môn gọi là "hội chứng sợ trách nhiệm", tức bác sĩ hoặc bệnh viện có xu hướng tránh tiếp nhận những ca có nguy cơ biến chứng cao để giảm rủi ro pháp lý.

"Các bác sĩ được yêu cầu đảm nhận những ca điều trị nguy cơ rất cao, gánh trách nhiệm pháp lý nặng nề, nhưng thù lao lại tương đối thấp", ông Yang Seung-duk, chủ tịch Hiệp hội Bác sĩ tỉnh Bắc Chungcheong, nói.

Theo ông Yang, vấn đề này không chỉ nằm trong sản khoa, mà còn lan sang toàn bộ các dịch vụ y tế thiết yếu.

"Cần giảm bớt gánh nặng rủi ro mà các nhân viên y tế đang phải đối mặt, đồng thời tăng cường các cơ chế khuyến khích đối với những người làm việc trong các lĩnh vực chăm sóc y tế trọng yếu", ông Yang cho biết.

Sau loạt sự cố, chính phủ Hàn Quốc đang thúc đẩy một gói cải cách toàn diện cho hệ thống chăm sóc mẹ và trẻ sơ sinh. Bộ Y tế Hàn Quốc cho biết sẽ tiếp tục thảo luận với 22 trung tâm mẹ và trẻ sơ sinh trên toàn quốc cùng các hội chuyên ngành để rà soát lại toàn bộ mạng lưới điều trị, đưa ra các biện pháp hiệu quả.

Một trong những thay đổi trọng tâm là xây dựng hệ thống dữ liệu thời gian thực, cho phép biết ngay bệnh viện nào còn bác sĩ, giường NICU và có khả năng tiếp nhận ca khẩn cấp. Nếu được triển khai hiệu quả, hệ thống này có thể thay thế cách thức hiện nay là gọi điện từng nơi để hỏi.

Hàn Quốc cũng cam kết tăng cường phối hợp giữa mạng lưới sản khoa và lực lượng 119, mở rộng hỗ trợ cho những khu vực thiếu nguồn lực, cải thiện chế độ đãi ngộ cho nhân viên y tế trong các chuyên ngành thiết yếu, đồng thời củng cố cơ chế bảo vệ pháp lý cho bác sĩ trước những tai biến ngoài khả năng kiểm soát.

"Chúng tôi sẽ xây dựng một hệ thống chăm sóc mẹ và trẻ sơ sinh để phụ nữ mang thai có thể sinh con an toàn ở bất cứ đâu trên cả nước", Bộ trưởng Jeong tuyên bố.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng cải tổ cơ chế điều phối chỉ mới giải quyết một phần bài toán. Thách thức lớn hơn vẫn là nhân lực, bởi đào tạo một bác sĩ mất nhiều năm, trong khi sức hút của sản khoa đối với bác sĩ trẻ đang giảm dần.

Như Tâm (Theo Korea Herald, Straits Times, Chosun)