Một cuộc tranh luận nổ ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng Washington nên sở hữu khu đất mà lực lượng Mỹ đang đồn trú ở Hàn Quốc.

Khi đón Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung tại Nhà Trắng ngày 25/8, Tổng thống Mỹ Trump cho biết ông muốn đề nghị Seoul trao cho Washington "quyền sở hữu" khu đất mà 28.500 binh lính Mỹ đang đồn trú tại Hàn Quốc, ý nói đến căn cứ Pyeongtaek ở phía nam thủ đô Seoul.

"Có lẽ một trong những điều tôi muốn làm là yêu cầu họ trao cho chúng tôi quyền sở hữu đất đai khi chúng tôi có một pháo đài lớn. Các bạn biết đấy, chúng tôi đã chi rất nhiều tiền để xây dựng một pháo đài, và có sự đóng góp của Hàn Quốc. Nhưng tôi muốn xem liệu chúng tôi có thể hủy bỏ hợp đồng thuê đất và giành quyền sở hữu đất đai, nơi chúng tôi có một căn cứ quân sự khổng lồ hay không", ông Trump phát biểu tại cuộc gặp.

Ngày 27/8, Bộ Ngoại giao Hàn Quốc cho biết nước này chưa nhận được yêu cầu về việc chuyển nhượng quyền sở hữu khu đất mà lực lượng Mỹ đang đóng quân.

"Không có yêu cầu nào về việc chuyển nhượng quyền sở hữu đất đai. Chúng tôi cung cấp nhiều hỗ trợ trực tiếp và gián tiếp để đảm bảo môi trường ổn định cho lực lượng Mỹ tại Hàn Quốc (USFK), và việc cấp đất cho căn cứ của Mỹ là một phần trong những nỗ lực đó", Yonhap dẫn phát biểu của một quan chức Bộ Ngoại giao Hàn Quốc.

Ý tưởng này được đưa ra vào thời điểm đang có nhiều lo ngại ở Hàn Quốc về quan điểm của Mỹ đối với quan hệ liên minh giữa hai nước, bao gồm vấn đề định hướng lại vai trò và quy mô của lực lượng Mỹ đồn trú ở Hàn Quốc.

Cố vấn An ninh quốc gia Hàn Quốc Wi Sung-lac phát biểu với báo chí, rằng theo quy chế giữa hai đồng minh, lực lượng Mỹ tại Hàn Quốc được cấp quyền sử dụng các cơ sở và khu vực tại Hàn Quốc. Điều này khác với hợp đồng thuê đất thông thường. Ông cho biết sẽ kiểm tra ý nghĩa chính xác đằng sau những phát biểu của ông Trump về chuyển giao quyền sở hữu.

Chiến thuật mặc cả

Theo một số chuyên gia, phát biểu của ông Trump về "quyền sở hữu" có thể là chiến thuật mặc cả trước khi hai nước có thể có các cuộc đàm phán về an ninh trong tương lai, vì việc trao quyền sở hữu đất không khả thi về mặt pháp lý và chính trị.

Báo Korea Herald dẫn lời GS Park Won-gon, chuyên gia công tác tại Đại học Nữ sinh Ewha, cho rằng ông Trump muốn gián tiếp gây áp lực buộc Hàn Quốc tăng chi tiêu quốc phòng và gánh vác trách nhiệm an ninh lớn hơn.

Chính quyền Tổng thống Trump gần đây gia tăng áp lực buộc Seoul phải gánh vác nhiều hơn chi phí để duy trì lực lượng đồn trú Mỹ. Đáp lại, Seoul cho rằng cần duy trì thỏa thuận chia sẻ chi phí quốc phòng gần đây nhất mà hai nước đã đạt được cho giai đoạn 2026-2030, được ký kết dưới thời chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden.

Theo thỏa thuận đã ký với Mỹ, Hàn Quốc sẽ chi trả 1,52 nghìn tỷ won (1,1 tỷ USD) trong năm tới cho lực lượng đồn trú Mỹ, tăng so với mức 1,4 nghìn tỷ won của năm nay.

Cựu Cố vấn An ninh quốc gia Mỹ John Bolton cho rằng ý tưởng của ông Trump về quyền sở hữu đất đai xuất phát từ quan điểm của một nhà phát triển bất động sản.

Ý tưởng sở hữu này làm dấy lên lo ngại về cái gọi là "chủ nghĩa bành trướng", sau khi nhà lãnh đạo Mỹ nhiều lần công khai thể hiện mong muốn mua lại hoặc kiểm soát Greenland, Kênh đào Panama, Canada và Dải Gaza.

"Vấn đề về quyền sở hữu được nêu ra vì ông Trump là một nhà phát triển bất động sản", ông Bolton phát biểu tại diễn đàn do Viện Nghiên cứu Hàn-Mỹ (ICAS) tổ chức ngày 26/8. Ông Bolton cho rằng những ý tưởng kinh doanh của Tổng thống Trump "không hề bị giới hạn".

"Tôi nghĩ rằng xu hướng trong chính quyền có thể là xoay trục hướng nhiều hơn về châu Á, không coi châu Âu và Trung Đông là ưu tiên. Nhưng tôi lo ngại vấn đề thực sự nằm ở chỗ (Tổng thống Trump) không coi bất cứ điều gì là ưu tiên", ông Bolton nói.