Vụ cháy tàu tại eo biển Hormuz đang đẩy Hàn Quốc vào thế tiến thoái lưỡng nan về chiến lược, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đồng thời gia tăng sức ép buộc Seoul tham gia sứ mệnh hàng hải do Washington dẫn dắt.

Tàu thuyền di chuyển trên eo biển Hormuz, ngoài khơi tỉnh Musandam, Oman, ngày 4/5/2026. Ảnh: Reuters/TTXVN

Theo trang The Korea Herald, Bộ Ngoại giao Hàn Quốc ngày 5/5 cho biết đám cháy trên tàu HMM Namu treo cờ Panama, do một công ty vận tải biển Hàn Quốc khai thác, đã được dập tắt hoàn toàn. Không có thương vong trong số 24 thuyền viên, bao gồm 6 công dân Hàn Quốc.

“Đám cháy đã được khống chế và chưa ghi nhận thiệt hại bổ sung”, bộ này tuyên bố đồng thời cho biết con tàu sẽ được lai dắt tới một cảng gần đó để kiểm tra và sửa chữa.

Đến chiều ngày 5/5, nguyên nhân chính xác của vụ cháy, do tác động bên ngoài hay sự cố nội bộ, vẫn chưa được làm rõ.

Theo thông tin ban đầu, con tàu đang neo đậu tại vùng biển gần Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất thì xảy ra một vụ nổ vào tối ngày 4/5, gây hư hại ở phía mạn trái khu vực phòng máy. Hiện tàu vẫn đang chờ xử lý ngoài khơi.

Sự cố ngay lập tức làm gia tăng lo ngại an ninh tại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch của thương mại toàn cầu, đồng thời khiến Bộ Đại dương và Thủy sản Hàn Quốc yêu cầu các tàu hoạt động trong khu vực lân cận rút về vùng biển an toàn hơn.

Bộ trưởng Hwang Jong-woo đã triệu tập họp khẩn, chỉ đạo “triển khai mọi biện pháp cần thiết để đảm bảo an toàn cho thuyền viên và tàu thuyền”.

Các tàu từng hoạt động gần Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất đã được điều hướng sang khu vực Qatar, trong khi cơ quan chức năng duy trì giám sát theo thời gian thực phối hợp với các đơn vị liên quan.

Phủ Tổng thống Hàn Quốc cũng đã tổ chức họp khẩn trong ngày để đánh giá tình hình và thảo luận phương án ứng phó, cho thấy mức độ nghiêm trọng của vụ việc đã được nâng lên cấp cao nhất.

Về phần mình, ông Trump công khai liên hệ sự cố này với Iran và tiếp tục thúc giục Hàn Quốc tham gia nỗ lực do Mỹ dẫn đầu nhằm khơi thông tuyến hàng hải này.

Trên mạng xã hội Truth Social, ông cáo buộc Iran đã nổ súng vào tàu của “các quốc gia không liên quan”, trong đó có tàu hàng Hàn Quốc, trong khuôn khổ chiến dịch mang tên Dự án Tự do, đồng thời ngụ ý Seoul cần nhập cuộc.

Dự án Tự do là sáng kiến gần đây của Washington nhằm hỗ trợ các tàu thương mại mắc kẹt di chuyển qua eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu.

Theo giới quan sát, lời kêu gọi mới từ ông Trump đang đẩy Seoul vào thế khó. Một mặt, Hàn Quốc phụ thuộc lớn vào tuyến hàng hải này để nhập khẩu năng lượng, mặt khác nước này cũng đối diện với nguy cơ bị cuốn sâu hơn vào một điểm nóng địa chính trị phức tạp.

Động thái này cũng diễn ra trong bối cảnh Seoul ngày càng quan ngại về nguy cơ rạn nứt trong liên minh kéo dài hàng thập kỷ với Washington, khi hai bên cùng lúc xử lý các vấn đề nhạy cảm như kế hoạch phát triển tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân của Hàn Quốc và vai trò quốc phòng mở rộng.

Ông Yu Ji-hoon, chuyên gia tại Viện Phân tích Quốc phòng Hàn Quốc, nhận định tình hình hiện nay cho thấy bài toán cân bằng đầy khó khăn mà Chính phủ Hàn Quốc phải đối mặt.

“Đây không đơn thuần là một tai nạn hàng hải, mà còn là minh chứng rằng căng thẳng Mỹ - Iran tại eo biển Hormuz có thể tác động trực tiếp đến an ninh năng lượng và vận tải biển của Hàn Quốc”, ông nói.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh nguyên nhân vụ nổ và bên chịu trách nhiệm vẫn chưa được xác định, cảnh báo Seoul cần ưu tiên xác minh thông tin thay vì vội vàng quy kết đây là một cuộc tấn công. Theo ông, các phát biểu của ông Trump dường như nhằm củng cố nhận thức rằng Hàn Quốc không phải là bên đứng ngoài cuộc trong khủng hoảng Hormuz, đồng thời gia tăng sức ép buộc các đồng minh này tham gia chiến dịch do Mỹ dẫn dắt.

“Đối với Hàn Quốc, eo biển Hormuz là tuyến vận tải sống còn, gắn trực tiếp đến nhập khẩu dầu khí, khiến nước này khó có thể đứng ngoài. Tuy nhiên, việc tham gia hoạt động quân sự có thể làm xấu đi quan hệ với Iran, gia tăng rủi ro đối với tàu thuyền và công dân Hàn Quốc, đồng thời gây tranh cãi chính trị trong nước, do đó cần tiếp cận thận trọng”, ông nói.

Ông cũng lưu ý rằng việc đáp ứng lời kêu gọi của Mỹ khi sự việc chưa được làm rõ có thể làm suy giảm tính tự chủ trong hoạch định chính sách.

“Nếu bị thúc ép hành động quân sự khi sự thật còn chưa sáng tỏ, Hàn Quốc có nguy cơ đánh mất thế chủ động và bị cuốn vào khuôn khổ chiến lược do Mỹ dẫn dắt”, ông nhận định.

Theo vị chuyên gia này, hướng đi phù hợp hơn với Seoul là một cách tiếp cận cân bằng và có kiểm soát, ưu tiên các đóng góp phi tác chiến như chia sẻ thông tin, giám sát hàng hải và phối hợp với đồng minh, đồng thời tăng cường biện pháp bảo vệ tàu thuyền.

“Vấn đề cốt lõi không phải là Hàn Quốc có thể đứng ngoài khủng hoảng Hormuz hay không, mà là không nên vội vàng đưa ra quyết định quân sự khi bối cảnh còn nhiều bất định. Seoul cần dung hòa giữa hợp tác đồng minh và bảo vệ người dân, tàu thuyền, dựa trên bằng chứng khách quan và lợi ích quốc gia, thay vì sức ép chính trị”, ông nói.

Hải Vân/Báo Tin tức và Dân tộc