Kỳ tích xanh từ tro tàn - Chính sách phục hồi rừng của Hàn Quốc

 Mô hình hành chính của Hàn Quốc hiện đang thu hút sự chú ý của thế giới. Tháng 12 năm ngoái, Bộ Hành chính và An toàn Hàn Quốc đã giới thiệu các đổi mới trong hành chính công của Hàn Quốc trước đoàn ngoại giao từ 93 quốc gia, qua đó khẳng định tiềm năng của “làn sóng Hallyu trong lĩnh vực hành chính”. Korea.net sẽ giới thiệu năm sáng kiến đổi mới mà chính phủ Hàn Quốc đang thúc đẩy, từ quản lý thảm họa, nông nghiệp thông minh, phục hồi rừng đến xây dựng thành phố hành chính, thông qua loạt bài gồm 5 kỳ.

Du khách đi bộ trên đường mòn quanh núi Jirisan. (Ảnh: Cơ quan Lâm nghiệp Hàn Quốc)

Ngày nay, Hàn Quốc được cộng đồng quốc tế biết đến là quốc gia sở hữu những cánh rừng xanh tươi và cảnh quan núi non hùng vĩ. Tại các đô thị lớn như Seoul, những dãy núi phủ xanh xếp lớp đan xen khắp thành phố, nơi người dân có thể dễ dàng đi leo núi trong đời sống hằng ngày. Khung cảnh ấy không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả của các chính sách phục hồi rừng được triển khai một cách bài bản ở cấp quốc gia.

Hành trình đạt được những thành tựu này không hề dễ dàng. Dưới ách bóc lột thời kỳ Nhật Bản đô hộ và sự tàn phá của Chiến tranh Triều Tiên, lãnh thổ Hàn Quốc đã bị tàn phá nghiêm trọng. Ngay sau chiến tranh, vào năm 1953, khoảng một nửa diện tích núi trên cả nước đã biến thành đồi trọc, khó tìm được dù chỉ một cây. Trữ lượng gỗ đứng—chỉ số phản ánh khối lượng cây rừng—chỉ đạt 36 triệu m³, mức thấp nhất kể từ khi bắt đầu thống kê rừng trên toàn quốc vào năm 1927.

Khu vực ga Munsan (Paju, tỉnh Gyeonggi) vào thập niên 1960, khi rừng gần như không còn. (Ảnh: Cơ quan Lâm nghiệp Hàn Quốc)

Bước sang thập niên 1970–1980, Chính phủ Hàn Quốc triển khai mạnh mẽ các chính sách phục hồi rừng. Cùng với tăng trưởng kinh tế, nhiên liệu sinh hoạt trong các hộ gia đình dần chuyển từ củi đốt sang nhiên liệu hóa thạch, qua đó tình trạng chặt phá rừng bừa bãi và canh tác nương rẫy giảm nhanh. Các chương trình trồng rừng quy mô lớn được thực hiện song song với chính sách bảo vệ rừng nghiêm ngặt, tạo bước ngoặt cho quá trình phục hồi rừng. Kết quả, tính đến năm 2020, trữ lượng gỗ đứng đã tăng khoảng 29 lần so với năm 1953. Đây là lý do Hàn Quốc được đánh giá là một điển hình tiêu biểu trên thế giới về thành công trong phục hồi rừng trong thời gian ngắn so với các nước đang phát triển khác.

Sự tham gia của người dân, với nòng cốt là các tổ chức lâm nghiệp cộng đồng ở địa phương, được xem là yếu tố then chốt tạo nên thành công của công cuộc phục hồi rừng. Chỉ trong nửa thế kỷ, tổng trữ lượng cây trồng đã tăng khoảng 15 lần. Trữ lượng tài nguyên rừng tăng từ 10 m³/ha vào năm 1972 lên 165 m³/ha vào năm 2020, là mức tăng gấp 28 lần trong hơn 60 năm. Trên nền tảng đó, Hàn Quốc từ một nước từng bị suy thoái rừng và ở giai đoạn đang phát triển đã vươn lên gia nhập hàng ngũ các quốc gia tiên tiến về phục hồi rừng.

Hiện nay, Hàn Quốc là một quốc gia tiêu biểu về tài nguyên rừng, với diện tích rừng chiếm khoảng 63% lãnh thổ. Con số này cao gấp đôi mức trung bình toàn cầu (31%). Xét theo tỷ lệ rừng, Hàn Quốc đứng thứ 4 trong số các quốc gia thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD).
 

Hình ảnh ghi lại quá trình phục hồi rừng tại Yeongilman (Pohang) giai đoạn 1973–1977, thuộc bộ tư liệu “Phục hồi rừng” được UNESCO công nhận là Di sản Tư liệu Thế giới. (Ảnh: Cơ quan Lâm nghiệp Hàn Quốc)

Những kinh nghiệm và thành tựu trong công cuộc phục hồi rừng của Hàn Quốc đã được hệ thống hóa trong bộ “Tư liệu phục hồi rừng” và được quốc tế công nhận về giá trị. Bộ tư liệu này ghi lại quá trình phục hồi lãnh thổ bị tàn phá sau Chiến tranh Triều Tiên thông qua sự hợp tác giữa nhà nước và người dân, đã được ghi danh là Di sản Tư liệu Thế giới tại kỳ họp lần thứ 221 của Hội đồng Chấp hành UNESCO, tổ chức tại Pháp vào tháng 4 năm ngoái.

Bộ tư liệu bao gồm tổng cộng 9.619 tài liệu bản gốc, như sổ ghi chép trồng rừng, công văn chính sách, hồ sơ vườn ươm trong phong trào Saemaul, ảnh chụp từ trên không và các tài liệu liên quan đến phòng chống lũ lụt. Không chỉ ghi lại quá trình phục hồi rừng, bộ tư liệu còn phản ánh toàn diện hệ thống quản lý môi trường, bao gồm ứng phó với cháy rừng và sạt lở đất, được đánh giá cao về giá trị lịch sử và chính sách trên phạm vi toàn cầu.

“Tư liệu phục hồi rừng” là một ví dụ tiêu biểu cho thành công đạt được nhờ sự hợp tác giữa chính phủ và khu vực tư nhân. Hiện tại bộ tư liệu này được kỳ vọng sẽ được ứng dụng rộng rãi như một nguồn tài nguyên trong hợp tác quốc tế, dùng để đào tạo công chức tại các quốc gia đang phát triển và các dự án viện trợ (ODA) trong lĩnh vực lâm nghiệp. Bên cạnh đó, tư liệu còn mang ý nghĩa quan trọng như một chuẩn mực chính sách chung của nhân loại trong việc giải quyết các vấn đề môi trường toàn cầu, bao gồm ứng phó với biến đổi khí hậu, ngăn chặn sa mạc hóa và phục hồi hệ sinh thái rừng.